QUY TRÌNH LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ĐTM

Báo cáo đánh giá tác động môi trường phải dự báo được các tác động lên các điều kiện tự nhiên, môi trường, và các yếu tố kinh tế - xã hội liên quan,

Ngày đăng: 12-07-2016

4,607 lượt xem

LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ĐTM
Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường là một công cụ được thiết kế, tính toán để xác định và dự báo tác động của dự án đến môi trường sinh học, địa vật lý và sức khoẻ và hạnh phúc của con người, để giải thích và truyền đạt thông tin về tác động, để phân tích môi trường, lựa chọn thay thế và cung cấp các giải pháp xử lý môi trường phù hợp, hoặc giảm thiểu những hậu quả tiêu cực đối với con người và môi trường. Báo cáo đánh giá tác động môi trường phải được lập lại trong các trường hợp như : Thay đổi địa điểm thực hiện dự án, không triển khai thực hiện dự án trong thời gian 36 tháng, thay đổi quy mô, công suất hoặc công nghệ làm tăng tác động xấu đến môi trường.
Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM phải dự báo được các tác động lên các điều kiện tự nhiên, môi trường, và các yếu tố kinh tế - xã hội liên quan, phải có kết quả tham vấn cộng đồng, các biện pháp khắc phục cũng như cam kết của chủ dự án về việc thực hiện các biện pháp đó. Phương pháp đánh giá cho phép bất cứ ai (chuyên hoặc không) để hiểu những ảnh hưởng khác nhau của dự án (đối với môi trường, sức khỏe con người và an toàn) và để được thông báo về các lựa chọn thay thế được lựa chọn và các biện pháp giảm nhẹ mà phải được thực hiện.
Công ty cổ phần tư vấn đầu tư & thiết kế xây dựng Minh Phương với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực môi trường cũng muốn chia sẻ kiến thức sau nhiều năm trải nghiệm trong quá trình Lập báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM để Các chủ Dự án có thể tham khảo. Sau đây là các bước thực hiện lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM):
Đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường
• Theo Luật bảo vệ môi trường năm 2005, chủ các dự án sau đây phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường:
a) Dự án công trình quan trọng quốc gia;
b) Dự án có sử dụng một phần diện tích đất hoặc có ảnh hưởng xấu đến khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, các khu di tích lịch sử- văn hoá, di sản tự nhiên, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng;
c) Dự án có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến nguồn nước lưu vực sông, vùng ven biển, vùng có hệ sinh thái được bảo vệ;
d) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu chế xuất, cụm làng nghề;
đ) Dự án xây dựng mới đô thị, khu dân cư tập trung;
e) Dự án khai thác, sử dụng nước dưới đất, tài nguyên thiên nhiên quy mô lớn;
g) Dự án khác có tiềm ẩn nguy cơ lớn gây tác động xấu đối với môi trường.
• Đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM quy định tại điểm a, b, c khoản 1, Điều 10 của Thông tư 26/2011/TT-BTNMT, cụ thể như sau:
a) Dự án có thứ tự từ mục 1 đến mục 143 và mục 145 Phụ lục II Nghị định số 29/2011/NĐ-CP; dự án có tên gọi khác nhưng có tính chất, quy mô tương đương các dự án có thứ tự từ mục 1 đến mục 143 Phụ lục II Nghị định số 29/2011/NĐ-CP;
b) Dự án cải tạo, mở rộng, nâng cấp, nâng công suất của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang hoạt động đã được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc đăng ký, xác nhận bản cam kết bảo vệ môi trường hoặc xác nhận bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc phê duyệt, xác nhận đề án bảo vệ môi trường tới mức tương đương với các đối tượng từ mục 1 đến mục 143 Phụ lục II Nghị định số 29/2011/NĐ-CP;
c) Đối tượng quy định tại khoản 5 Điều 35 Nghị định số 29/2011/NĐ-CP.
Ví dụ: Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu chế xuất, nhà máy sản xuất công suất lớn, các dự án về chăn nuôi, trồng trọt, khu du lịch, sân golf, khu dân cư đô thị, trung tâm thương mại, khách sạn, bệnh viện, trường học…
1. Thời điểm lập báo cáo đánh giá tác động môi trường
Việc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM được tiến hành đồng thời với quá trình lập dự án đầu tư (báo cáo nghiên cứu khả thi).
2. Quy trình thực hiện đánh giá tác động môi trường
- Khảo sát điều kiện địa lý, địa chất, khí tượng, thủy văn;
- Điều tra, khảo sát, thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên, môi trường, KT - XH;
- Khảo sát, thu mẫu, đo đạc và phân tích các mẫu không khí, mẫu nước, mẫu đất trong và xung quanh khu vực dự án;
- Xác định các yếu tố vi khí hậu trong khu vực dự án;
- Đánh giá hiện trạng môi trường khu vực thực hiện dự án;
- Xác định các nguồn gây ô nhiễm của dự án như: khí thải, nước thải, chất thải rắn, tiếng ồn; xác định các loại chất thải phát sinh trong quá trình xây dựng và hoạt động của dự án bằng các phương pháp thống kê, phân tích, thu thập, đánh giá nhanh;
- Đánh giá mức độ tác động, ảnh hưởng của các nguồn ô nhiễm kể trên đến các yếu tố tài nguyên, môi trường, xã hội, con người xung quanh khu vực thực hiện dự án;

- Xây dựng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho giai đoạn xây dựng dự án;
- Xây dựng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm, phương án quản lý môi trường quá trình hoạt động và dự phòng sự cố môi trường;
- Đề xuất phương án xử lý nước thải, khí thải, phương án thu gom và xử lý chất thải rắn từ hoạt động của dự án;
- Tham vấn ý kiến UBND và UBMTTQ phường nơi thực hiện dự án;
- Xây dựng chương trình giám sát môi trường;
- Lập hội đồng thẩm định và phê duyệt báo cáo.

Một số hình ảnh lấy mẩu không khí, tiếng ồn, mẫu đất và mẫu nước trong quá tình lập báo cáo đánh giá tác động môi trường

XEM TIN TỨC TIẾP THEO

LẬP BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG (ĐTM) THEO LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 2023

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về môi trường tại Việt Nam đã được hoàn thiện và nâng cao theo định hướng phát triển bền vững, việc lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) theo quy định mới nhất của Luật Bảo vệ môi trường 2020 (có hiệu lực và được áp dụng thực tế giai đoạn 2023 trở đi) cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã trở thành yêu cầu bắt buộc và mang tính chiến lược đối với các dự án đầu tư.

Báo cáo đánh giá tác động môi trường là một công cụ khoa học và quản lý, được thiết kế nhằm xác định, phân tích và dự báo các tác động của dự án đến môi trường sinh học, địa vật lý, cũng như sức khỏe và đời sống của con người. Không chỉ dừng lại ở việc đánh giá, ĐTM còn có nhiệm vụ giải thích, truyền đạt thông tin về tác động môi trường, phân tích các phương án thay thế và đề xuất các giải pháp xử lý, giảm thiểu các ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và cộng đồng.

Theo quy định hiện hành, ĐTM phải được lập trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và là một trong những điều kiện bắt buộc để dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư hoặc cấp phép triển khai. Đặc biệt, báo cáo ĐTM phải được lập lại trong các trường hợp có thay đổi lớn như thay đổi địa điểm thực hiện dự án, không triển khai trong thời gian 36 tháng kể từ khi được phê duyệt, hoặc thay đổi quy mô, công suất, công nghệ theo hướng làm gia tăng tác động xấu đến môi trường.

Một yêu cầu quan trọng của ĐTM theo quy định mới là phải đánh giá toàn diện các yếu tố môi trường tự nhiên bao gồm không khí, nước, đất, đa dạng sinh học và các yếu tố kinh tế – xã hội liên quan. Báo cáo phải dự báo được các tác động trong cả ngắn hạn và dài hạn, đồng thời phân tích mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái.

Bên cạnh đó, nội dung báo cáo phải bao gồm kết quả tham vấn cộng đồng – đây là điểm mới và được nhấn mạnh trong Luật Bảo vệ môi trường hiện hành. Ý kiến của người dân, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan phải được tổng hợp, phân tích và phản ánh đầy đủ trong báo cáo. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch, khách quan và tăng cường sự đồng thuận xã hội đối với dự án.

Về phương pháp đánh giá, báo cáo ĐTM cần sử dụng các phương pháp khoa học như phương pháp ma trận, phương pháp mô hình hóa, phương pháp đánh giá nhanh, phân tích chi phí – lợi ích và các phương pháp định lượng, định tính khác. Các phương pháp này phải đảm bảo giúp cả chuyên gia và người không chuyên đều có thể hiểu được các tác động của dự án, các phương án thay thế và các biện pháp giảm thiểu.

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 áp dụng đến năm 2023 và hiện nay, đối tượng phải lập báo cáo ĐTM là các dự án thuộc nhóm I – tức là các dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường ở mức độ cao. Cụ thể bao gồm:

Dự án quan trọng quốc gia;
Dự án có sử dụng diện tích đất lớn hoặc ảnh hưởng đến khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, khu di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh;
Dự án có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, lưu vực sông, vùng ven biển hoặc khu vực có hệ sinh thái nhạy cảm;
Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp;
Dự án phát triển đô thị, khu dân cư tập trung quy mô lớn;
Dự án khai thác tài nguyên thiên nhiên quy mô lớn;
Các dự án sản xuất, kinh doanh có nguy cơ phát sinh chất thải lớn hoặc độc hại.

So với các quy định trước đây như Luật Bảo vệ môi trường 2005 hay các thông tư cũ, hệ thống pháp luật hiện hành đã chuyển từ cách tiếp cận “liệt kê” sang “phân loại theo mức độ rủi ro môi trường”, giúp quản lý hiệu quả hơn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Quy trình lập báo cáo ĐTM theo quy định mới gồm nhiều bước chặt chẽ. Đầu tiên là khảo sát, thu thập dữ liệu hiện trạng môi trường khu vực dự án, bao gồm các yếu tố về khí hậu, địa hình, thủy văn, chất lượng môi trường và hiện trạng kinh tế – xã hội. Tiếp theo là mô tả chi tiết dự án, bao gồm công nghệ sản xuất, quy mô, nhu cầu sử dụng tài nguyên và các nguồn phát sinh chất thải.

Sau đó, đơn vị lập báo cáo tiến hành nhận diện các nguồn gây ô nhiễm, dự báo tác động và đánh giá mức độ ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp giảm thiểu như xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn, kiểm soát tiếng ồn và mùi. Đồng thời xây dựng chương trình quản lý và quan trắc môi trường trong suốt quá trình vận hành dự án.

Một bước quan trọng không thể thiếu là tham vấn cộng đồng. Việc này được thực hiện thông qua lấy ý kiến trực tiếp hoặc bằng văn bản từ chính quyền địa phương và người dân bị ảnh hưởng. Nội dung tham vấn phải được phản ánh trung thực trong báo cáo.

Sau khi hoàn thiện, báo cáo ĐTM được nộp lên cơ quan có thẩm quyền để thẩm định. Hội đồng thẩm định sẽ xem xét tính đầy đủ, chính xác và khả thi của báo cáo. Trong một số trường hợp, cơ quan chức năng có thể yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung trước khi phê duyệt.

Trên thực tế, việc lập báo cáo ĐTM không chỉ là một thủ tục pháp lý mà còn là một công cụ quản lý rủi ro hiệu quả. Một báo cáo ĐTM chất lượng sẽ giúp chủ đầu tư nhận diện sớm các vấn đề môi trường, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp, tránh phát sinh chi phí lớn trong tương lai. Đồng thời, việc tuân thủ tốt các quy định về môi trường còn giúp nâng cao uy tín doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tạo lợi thế cạnh tranh.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như việc lập báo cáo mang tính hình thức, thiếu dữ liệu thực tế hoặc chưa đề xuất được các giải pháp khả thi. Do đó, cần nâng cao năng lực của các đơn vị tư vấn, tăng cường kiểm tra, giám sát và áp dụng công nghệ hiện đại trong công tác đánh giá môi trường.

Tóm lại, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường 2023 (áp dụng theo hệ thống pháp luật hiện hành) là một bước quan trọng và bắt buộc đối với các dự án đầu tư. Báo cáo không chỉ giúp dự án tuân thủ pháp luật mà còn góp phần bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững và hài hòa lợi ích giữa kinh tế và xã hội.