DỰ ÁN QUY HOẠCH SẢN XUẤT, PHÁT TRIỂN VÀ TIÊU THỤ RAU AN TOÀN

Lập dự án quy hoạch sản xuất và tiêu thụ rau an toàn hiện nay vấn đề quản lý sản xuất và kinh doanh rau còn nhiều bất cập, diễn biến theo chiều hướng bất lợi cho người tiêu dùng.

Ngày đăng: 01-08-2016

4,157 lượt xem

DỰ ÁN QUY HOẠCH SẢN XUẤT, PHÁT TRIỂN VÀ TIÊU THỤ RAU AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TÂY NINH ĐẾN NĂM 2020

Sự cần thiết xây dựng dự án quy hoạch sản xuất, phát triển và tiêu thụ rau an toàn và dự án đầu tư khu nhà màng trồng sau sạch theo tiêu chuẩn Vietgap.
Hiện nay vấn đề quản lý sản xuất và kinh doanh rau còn nhiều bất cập, diễn biến theo chiều hướng bất lợi cho người tiêu dùng. Đây là một trong những nguyên nhân chính gây ra các loại dịch bệnh về đường tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm… ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng.
Để khắc phục vấn đề trên: Phải bắt đầu từ quá trình sản xuất, các giải pháp: Quy hoạch vùng RAT (chọn đất, nguồn nước tưới, hộ nông dân có kinh nghiệm) có cơ quan giám sát để công nhận gắn thương hiệu cho RAT. Tìm kiếm DN, hệ thống cửa hàng ký hợp đồng tiêu thụ.Giúp ngành hàng rau phát triển một cách bền vững.
Khái quát về thực trạng sản xuất rau trên địa bàn tỉnh trong bối cảnh phát triển sản xuất rau chung của cả nước.
Diện tích rau năm 2010 của tỉnh Tây Ninh chiếm 2,5% so với diện tích rau của cả nước và bằng khoảng 4,74% diện tích rau của khu vực miền Nam và chiếm 2,25% sản lượng rau của cả nước, bằng khoảng 3,98% diện tích rau của khu vực miền Nam.
Hiệu quả kinh tế của cây rau đã được khẳng định cao hơn so với một số cây trồng truyền thống khác.
Tây Ninh đất đai dồi dào, ít ảnh hưởng của các khu công nghiệp, khả năng phát triển rau an toàn (RAT) là rất lớn. Với lực lượng hợp tác xã nông nghiệp hiện có, nếu liên kết được theo mô hình sản xuất RAT tự nguyện thì đây cũng là một bước đột phá trong nông nghiệp, nâng cao đáng kể giá trị hàng hóa, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, cải thiện đời sống nông dân và bảo đảm an toàn thực phẩm hàng nông sản cho tiêu dùng và xuất khẩu.

Điều kiện sơ chế rau an toàn:
 Nhân lực phải đáp ứng các điều kiện sản xuất rau an toàn và được kiểm tra sức khỏe định kỳ, đảm bảo không mắc các bệnh truyền nhiễm theo quy định hiện hành của Bộ Y tế;
 Có địa điểm, nhà xưởng, dụng cụ sơ chế, bao gói sản phẩm, phương tiện vận chuyển đảm bảo các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm theo VietGAP;
 Nước dùng rửa rau phải đạt tiêu chuẩn theo Quyết định số 1329/2002/QĐ-BYT ngày 18 tháng 4 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống;
 Có hợp đồng mua rau của nhà sản xuất rau an toàn (trong trường hợp mua nguyên liệu để sơ chế);
 Nhà sản xuất phải cam kết đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và có hồ sơ ghi chép toàn bộ quá trình sơ chế theo VietGAP.
Chi cục BVTV tỉnh Tây Ninh đã tiến hành lấy mẫu và gửi phân tích các mẫu rau sản xuất theo hướng an toàn trên địa bàn tỉnh (phụ lục 8), kết quả cho thấy:
 Kết quả các mẫu rau đạt tiêu chuẩn rau an toàn là 75%.
 Các mẫu rau không đạt tiêu chí rau an toàn là 25%.
Nguyên nhân trên cho thấy kiến thức sản xuất rau an toàn của một số người dân vẫn chưa nắm rõ, đây là vấn đề chúng ta cần mở các lớp tập huấn để chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân.
Phân tích đánh giá những khó khăn, hạn chế trong việc phát triển rau an toàn.
Trong thời gian qua, những mô hình sản xuất rau an toàn đã được phổ biến và nhân rộng ở nhiều địa phương trong tỉnh, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng về nguồn rau sạch và hiệu quả kinh tế đối với người trồng rau. Tuy nhiên, đầu ra cho sản phẩm rau an toàn hiện nay vẫn chưa được khắc phục.
Tây Ninh, chưa có cửa hàng bán rau an toàn. Người tiêu dùng dù biết đến những lợi ích của rau an toàn cũng không biết mua ở đâu.
Trên thực tế, khi các sản phẩm rau, củ quả được bày bán trên thị trường thì người tiêu dùng khó xác định được, đâu là sản phẩm an toàn thực sự.
Giá của rau an toàn vẫn bị đánh đồng với rau không an toàn, dẫn đến người dân không mặn mà trong việc sản xuất rau an toàn.
Một số khó khăn và tồn tại:
 Một số nông dân khi tham gia vào mô hình nhưng không triệt để tuân thủ theo quy trình, vẫn còn áp dụng theo kinh nghiệm củ như sử dụng phần chuồng nhưng ủ chưa hoai mục, sử dụng thuốc BVTV không đúng thời gian cách ly,… nên khi phân tích còn một số mẫu sản phẩm không đạt theo quy định nên chưa thể chứng nhận quy trình cho những người tham gia mô hình.
 Đa số nông dân tham gia mô hình đều thiếu vốn sản xuất nên phải vay mượn từ thương lái nên khâu tiêu thụ hầu như do tư thương quyết định, không có sự chênh lệch về giá giữa rau thường và rau sản xuất theo quy trình nên khó thuyết phục nông dân triệt để tuân thủ theo quy trình.

Dự án quy hoạch sản xuất, phát triển và tiêu thụ rau an toàn trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đến năm 2020 là một trong những định hướng quan trọng nhằm tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và nâng cao giá trị gia tăng. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm an toàn ngày càng gia tăng, đồng thời các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm đang trở thành mối quan tâm lớn của xã hội, việc xây dựng một chiến lược phát triển rau an toàn (RAT) gắn với đầu tư khu nhà màng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP là hết sức cần thiết và cấp bách.

Hiện nay, thực trạng sản xuất và kinh doanh rau trên thị trường vẫn còn nhiều bất cập. Việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật không đúng quy định, thiếu kiểm soát trong quá trình sản xuất và lưu thông đã dẫn đến nguy cơ tồn dư hóa chất trong rau. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm giảm niềm tin của thị trường đối với sản phẩm nông nghiệp trong nước. Các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng, trong đó nguyên nhân từ thực phẩm không an toàn chiếm tỷ lệ đáng kể. Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ thống sản xuất rau an toàn, có kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tiêu thụ là giải pháp mang tính chiến lược.

Tây Ninh là một tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển ngành rau an toàn. Với quỹ đất nông nghiệp dồi dào, điều kiện khí hậu thuận lợi và mức độ công nghiệp hóa chưa quá cao, tỉnh có lợi thế lớn trong việc phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp sạch. Theo số liệu năm 2010, diện tích trồng rau của Tây Ninh chiếm khoảng 2,5% so với cả nước và gần 4,74% so với khu vực miền Nam. Sản lượng rau chiếm khoảng 2,25% của cả nước và gần 3,98% của khu vực miền Nam. Mặc dù tỷ trọng này chưa lớn, nhưng cho thấy tiềm năng phát triển còn rất rộng mở nếu được đầu tư và quy hoạch hợp lý.

Hiệu quả kinh tế của cây rau cũng đã được khẳng định cao hơn so với nhiều loại cây trồng truyền thống khác. Với chu kỳ sản xuất ngắn, khả năng quay vòng vốn nhanh và nhu cầu thị trường ổn định, sản xuất rau mang lại thu nhập cao và ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi thế này, cần có sự chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến và đảm bảo tiêu chuẩn an toàn.

Dự án quy hoạch sản xuất rau an toàn tại Tây Ninh hướng đến việc xây dựng các vùng chuyên canh RAT, được lựa chọn kỹ lưỡng về điều kiện đất đai, nguồn nước và năng lực của người sản xuất. Đất trồng phải đảm bảo không bị ô nhiễm, nguồn nước tưới phải đạt tiêu chuẩn, không chứa các chất độc hại. Đồng thời, các hộ nông dân tham gia cần được đào tạo, tập huấn về kỹ thuật canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, từ đó nâng cao nhận thức và kỹ năng sản xuất.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng hệ thống giám sát và chứng nhận chất lượng sản phẩm. Các cơ quan chức năng sẽ thực hiện kiểm tra, đánh giá và cấp chứng nhận cho các vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn, đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu cho sản phẩm rau an toàn. Việc gắn nhãn, truy xuất nguồn gốc sẽ giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện và lựa chọn sản phẩm, từ đó tạo niềm tin và nâng cao giá trị thương mại.

Bên cạnh việc quy hoạch vùng sản xuất, dự án còn chú trọng đến việc đầu tư khu nhà màng trồng rau sạch theo tiêu chuẩn VietGAP. Đây là mô hình sản xuất tiên tiến, giúp kiểm soát các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và hạn chế tối đa sự xâm nhập của sâu bệnh. Nhờ đó, giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Nhà màng còn giúp sản xuất rau quanh năm, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, từ đó đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường.

Việc phát triển hệ thống tiêu thụ cũng là một nội dung quan trọng của dự án. Sản phẩm rau an toàn cần được kết nối với các doanh nghiệp, hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch thông qua các hợp đồng tiêu thụ ổn định. Điều này không chỉ giúp đảm bảo đầu ra cho nông dân mà còn tạo chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu dùng. Ngoài ra, việc phát triển các kênh phân phối hiện đại, thương mại điện tử cũng sẽ góp phần mở rộng thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Một yếu tố then chốt trong việc triển khai dự án là vai trò của các hợp tác xã nông nghiệp. Với lực lượng hợp tác xã hiện có, nếu được tổ chức lại theo mô hình sản xuất RAT tự nguyện, có sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên, đây sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển sản xuất quy mô lớn. Hợp tác xã không chỉ đóng vai trò tổ chức sản xuất mà còn là cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

Dự án cũng mang lại nhiều lợi ích về mặt kinh tế – xã hội. Trước hết, việc phát triển rau an toàn sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, cải thiện đời sống và giảm nghèo bền vững. Đồng thời, tạo thêm việc làm cho lao động nông thôn, góp phần ổn định an sinh xã hội. Về mặt môi trường, việc áp dụng các quy trình sản xuất sạch sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm đất, nước và không khí, góp phần bảo vệ hệ sinh thái.

Ngoài ra, dự án còn có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Khi nguồn cung rau an toàn được kiểm soát chặt chẽ, người dân sẽ có cơ hội tiếp cận với thực phẩm sạch, giảm thiểu nguy cơ bệnh tật. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc phát triển rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP còn mở ra cơ hội xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao giá trị và vị thế của nông sản Việt Nam.

Tuy nhiên, để dự án đạt hiệu quả cao, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Chính quyền địa phương cần ban hành các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và xúc tiến thương mại. Doanh nghiệp cần tham gia tích cực vào chuỗi giá trị, đầu tư vào chế biến và phân phối. Người nông dân cần thay đổi tư duy sản xuất, tuân thủ quy trình và nâng cao ý thức về chất lượng sản phẩm.

Tổng thể, dự án quy hoạch sản xuất, phát triển và tiêu thụ rau an toàn trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đến năm 2020 là một bước đi chiến lược, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại. Với sự đầu tư bài bản, áp dụng công nghệ cao và xây dựng chuỗi liên kết bền vững, dự án không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp của tỉnh Tây Ninh nói riêng và cả nước nói chung.

xem tiếp theo các dự án mẫu