NGƯỜI CON GÁI YÊU THƠ

(Truyện ngắn - Hoàng Thanh)

Mùa đông năm ấy Hà Nội rét như một câu thơ cũ. Cái rét len qua những mái ngói phủ rêu, len qua ô cửa ký túc xá cong vênh gió lùa, len vào từng kẽ tay nứt nẻ của đám sinh viên tỉnh lẻ mang theo trong người mùi bùn đất ruộng đồng và nỗi nhớ quê chưa kịp nguôi ngoai. Những ngày ấy, thành phố dường như lúc nào cũng phủ một màu xám bạc. Buổi sáng có sương. Buổi chiều có mưa phùn. Đêm xuống, gió mùa thổi dọc những hành lang hun hút nghe như tiếng ai thở dài trong bóng tối.

Anh sống ở tầng ba khu ký túc xá cũ phía sau trường đại học Bách khoa. Căn phòng tám người. Những chiếc giường tầng bằng sắt cũ kỹ lâu ngày bong sơn. Mỗi lần ai trở mình, cái giường lại kêu lên những tiếng cót két mỏi mệt như tiếng thời gian đang già đi giữa tuổi trẻ nghèo khó. Đêm mùa đông, gió lùa qua khe cửa lạnh đến mức nhiều hôm anh thức trắng, nằm co ro trong chiếc chăn mỏng nghe tiếng còi tàu vọng từ ga Hàng Cỏ mà thấy lòng mình buồn như một chuyến đi xa không biết ngày trở lại.

Anh học ngành chế tạo máy. Một ngành học khô khan với những bản vẽ kỹ thuật, những con ốc, bánh răng và mùi dầu mỡ. Bạn bè anh phần lớn đều là những chàng trai ít nói. Ban ngày cắm cúi trong xưởng thực hành. Ban đêm ôm giáo trình ngủ gục bên bàn học. Người ta thường nghĩ những sinh viên kỹ thuật thì chỉ biết đến máy móc. Nhưng chẳng hiểu sao giữa đám sắt thép khô cằn ấy, anh lại mang trong lòng một thế giới rất khác.

Anh làm thơ.

Làm thơ trên mép vở.

Làm thơ sau lưng những tờ giấy kiểm tra.

Làm thơ giữa tiếng gió mùa hun hút ngoài hành lang.

Làm thơ trong những đêm đói đến cồn ruột mà không ngủ được.

Thơ của anh buồn. Một nỗi buồn rất quê.

Buồn như tiếng mẹ ho trong đêm trở gió.

Buồn như mùi rạ ướt sau cơn mưa tháng chạp.

Buồn như bóng người đàn bà đứng cuối ngõ nhìn theo chuyến xe khách cuối làng khi chiều xuống.

Có lần anh viết:

“Đêm Hà Nội nghe gió mùa qua cửa

Tôi giật mình như tiếng mẹ ho quê…”

Viết xong, anh gấp cuốn sổ lại rồi lặng lẽ bỏ vào ngăn bàn.

Không gửi báo.

Không khoe ai.

Bởi với anh, thơ khi ấy không phải để nổi tiếng. Thơ chỉ là nơi trú ẩn cuối cùng cho một tâm hồn quá cô đơn giữa thành phố rộng lớn này. Ban ngày anh đi học. Ban đêm đạp chiếc xe cà tàng ra chợ Trời bán hàng kiếm thêm tiền sống. Vài cây bút cũ. Mấy quyển sách cũ. Ít thuốc lá lẻ. Có hôm anh theo xe hàng về tận Hải Dương lấy đồ rồi đạp xe ngược ra Hà Nội giữa đêm đông. Phía sau là túi hàng cũ kỹ buộc bằng sợi dây dù bạc màu. Gió sông Hồng thổi buốt tận xương. Anh đi qua cầu Long Biên mà nghe tiếng bánh xe nghiến trên mặt cầu sắt như tiếng đời mình lầm lũi đi trong sương.

Nghèo thật ra không đáng sợ bằng cô đơn. Có những tối trở về ký túc xá, nhìn ánh đèn vàng hiu hắt cuối hành lang, anh bỗng nhớ quê đến quặn lòng. Nhớ tiếng mẹ nhóm bếp. Nhớ mùi khói rơm quẩn quanh mái bếp cũ. Nhớ cái ao bèo sau nhà có tiếng ếch kêu mùa hạ. Nhớ cây gạo đầu làng mỗi tháng ba đỏ rực như một đốm lửa cháy giữa trời quê. Con người lạ lắm. Lúc còn ở quê thì chỉ muốn đi thật xa. Nhưng khi đi xa rồi, điều làm người ta đau nhất lại là những điều rất nhỏ ngày xưa từng nghĩ quá đỗi bình thường.

Anh gặp cô vào một chiều cuối đông có mưa phùn. Hôm ấy thư viện vắng. Ngoài trời, những hạt mưa nhỏ bay nghiêng qua ô cửa kính mờ hơi nước. Anh ngồi ở góc cuối phòng đọc, cúi đầu chép lại mấy câu thơ vừa nghĩ ra trên mép cuốn giáo trình Cơ học kết cấu.

Đang viết thì có người đứng trước mặt.

Anh ngẩng lên.

Một cô gái mặc áo len màu nâu nhạt. Quàng chiếc khăn len xanh đậm. Mái tóc dài còn vương vài giọt mưa. Gương mặt cô không sắc sảo nhưng có một nét dịu dàng khiến người khác nhìn rồi khó quên. Đôi mắt cô buồn như mặt sông mùa đông.

Cô nhìn anh hồi lâu rồi hỏi rất khẽ:

- Có phải anh là người viết bài “Toong teng” không?

Anh sững lại.

Đó là lần đầu tiên trong đời có người tìm đến anh vì thơ. Vì những câu thơ buồn anh từng viết lúc mười tám tuổi.

Anh cười:

- Sao em biết?

Cô không trả lời ngay. Chỉ lặng lẽ mở chiếc túi vải cũ rồi lấy ra một cuốn sổ màu xanh đã sờn góc. Trong cuốn sổ ấy, bằng nét chữ mềm và tròn của con gái, là những bài thơ anh từng viết.

Cô lật đến một trang rồi đọc khe khẽ:

“Trái tim em để ngoài tai…”

Giọng cô nhỏ như hơi gió.

Nhưng không hiểu sao lúc ấy anh thấy trong lòng mình có điều gì vừa rung lên rất khẽ. Ngoài kia mưa vẫn rơi. Còn trong lòng anh, một mùa khác dường như vừa bắt đầu.

Cô là sinh viên Sư phạm. Quê Nam Định. Mẹ bán hàng ngoài chợ nuôi hai chị em ăn học. Có lẽ vì đều là những đứa trẻ rời quê lên thành phố bằng những đồng tiền nhọc nhằn của mẹ nên họ hiểu nhau rất nhanh. Không cần nhiều lời. Chỉ vài câu chuyện về quê nhà cũng đủ khiến hai tâm hồn xích lại gần nhau giữa Hà Nội mịt mù gió lạnh.

Sau này anh mới biết, cô đã đọc thơ anh từ rất lâu.

Một lần tình cờ nhìn thấy bài thơ chép trên tờ báo tường ký túc xá, cô đã ngồi chép lại vào sổ.

Rồi từ bài thơ này sang bài thơ khác.

Cô thuộc thơ anh nhiều hơn cả chính anh.

Có lần anh hỏi:

- Sao em nhớ được nhiều thế?

Cô cười:

- Vì em thấy trong thơ anh có quê nhà. Có hình ảnh của mẹ em ở đó.

Anh im lặng. Đó là câu nói khiến anh nhớ suốt cả đời. Bởi từ ngày rời quê lên Hà Nội, anh luôn có cảm giác mình như một người bị bật rễ khỏi đất. Ban ngày cười nói giữa phố đông nhưng đêm xuống lại thấy lòng trôi dạt như bèo nước. Vậy mà cô gái ấy lại tìm thấy quê hương trong những câu thơ anh viết giữa cô đơn.

Tình yêu của họ bắt đầu rất chậm.

Chậm như mưa phùn Hà Nội.

Không có hoa hồng.

Không có những lời tỏ tình ồn ào.

Chỉ là những chiều cùng nhau đi bộ quanh hồ Tây.

Những tối ngồi ở hành lang ký túc nghe gió mùa.

Những cốc trà nóng uống chung cuối tháng hết tiền.

Những củ khoai nướng chia đôi giữa đêm rét.

Những lần cô đứng dưới gốc xà cừ cũ chờ anh tan học chỉ để đưa một chiếc bánh mì nóng còn thơm mùi bơ. Có hôm trời rét quá, cô lấy từ túi áo ra đôi găng tay len cũ.

- Em đan đấy… Anh đi ban đêm cho đỡ lạnh.

Anh cầm đôi găng tay mà thấy sống mũi cay cay.

Cả đời anh chưa từng được ai thương bằng những điều nhỏ như thế. Người ta thường nghĩ tình yêu phải là điều gì lớn lao. Nhưng thật ra, tình yêu nhiều khi chỉ là giữa mùa đông có một người âm thầm nhớ tay mình lạnh. Có một người chép từng câu thơ buồn của mình vào sổ. Có một người tin rằng mình sẽ không bị cuộc đời làm cho khô cằn. Những năm tháng ấy họ nghèo lắm. Có những ngày hai đứa chia nhau một ổ bánh mì và cốc trà nóng rồi cười như thể vừa có một bữa ăn ngon. Có hôm đi qua phố Nguyễn Du, thấy người ta bán hoa sữa, cô đứng lại rất lâu.

- Em thích mùi này…

Anh nhìn hàng cây đang rụng hoa trong gió rồi khẽ đọc:

“Bởi lãng quên có hoa sữa trên đời

Nên giật mình với mùi thơm hoa sữa…”

Cô cười.

Nụ cười nhẹ như sương khói.

Rồi nói rất khẽ:

- Sau này nếu anh nổi tiếng nhớ vẫn viết những câu buồn như thế nhé.

Anh bật cười:

- Anh chỉ sợ sau này mình không còn biết buồn nữa thôi.

Cô nhìn anh rất lâu. Ánh mắt buồn đến lạ. Nhiều năm sau anh mới hiểu, điều đáng sợ nhất không phải con người già đi. Mà là tâm hồn mình khô đi giữa cơm áo. Rồi cuộc đời bắt đầu kéo họ về hai phía.

Anh vào Sài Gòn lập nghiệp. Ngày tiễn anh ở ga Hà Nội, trời mưa phùn trắng lối. Cô đứng dưới mái hiên ga, ôm chồng sách cũ vào ngực. Mắt đỏ hoe nhưng không khóc. Cô chỉ lặng lẽ đưa anh cuốn sổ màu xanh năm nào.

Trong đó chép đầy thơ anh.

Trang cuối cùng cô viết:

“Nếu một ngày mệt quá…

anh nhớ quay về làm thơ nhé.”

Chuyến tàu chuyển bánh. Anh nhìn cô nhỏ dần phía sau ô cửa kính mờ nước mưa. Khoảnh khắc ấy, anh bỗng hiểu có những người bước vào đời mình không phải để làm mình hạnh phúc. Mà để giữ cho phần người dịu dàng nhất trong mình không bị cuộc đời lấy mất. Nhiều năm sau, giữa một đêm Sài Gòn nhiều mưa, anh mở lại cuốn sổ cũ.

Những trang giấy đã úa màu.

Nét mực xanh cũng nhòe đi theo năm tháng.

Ngoài kia thành phố vẫn sáng rực.

Dòng người vẫn lao đi như chưa từng biết mỏi mệt.

Còn anh ngồi lặng giữa căn phòng khuya, nghe trong lòng mình vọng lại tiếng gió mùa Hà Nội năm nào.

Tiếng gió đi qua hành lang ký túc.

Tiếng mưa phùn ngoài ô cửa kính.

Và giọng cô gái Nam Định đọc thơ anh rất khẽ:

“Có những đêm nghe gió mùa qua cửa

Tôi giật mình như tiếng mẹ ho quê…”

Đến tận lúc ấy anh mới hiểu:

Trong đời người, có thể gặp rất nhiều người đẹp. Cũng có thể gặp rất nhiều người tử tế. Nhưng người yêu cả những câu thơ buồn của mình. Yêu cả phần cô đơn, mong manh và nhiều vết thương nhất trong tâm hồn mình. Thì đôi khi cả đời chỉ gặp được một lần. Có những cuộc gặp gỡ chỉ là thoáng qua. Nhưng cũng có những người, vừa xuất hiện đã khiến trái tim mình rung động cả một đời. Và em chính là điều dịu dàng đẹp nhất mà anh từng may mắn gặp được.